bouwen met kalkhennep
bouwen met kalkhennep

Als architect met een liefde voor biobased en ecologische materialen ben ik altijd op zoek naar materialen die vriendelijk zijn voor het milieu en haar bewoners. Een jaar of vier geleden werd mij gevraagd om een lopend woningbouwproject verder te helpen met het ontwerp en vergunningentraject. De opdrachtgever had al veel uitgezocht over toe te passen energieconcepten en materiaalgebruik. Eén van die materialen was kalkhennep. Ter voorbereiding kocht ik het boek “The Hempcrete Book” van William Stanwix en Alex Sparrow. Een ware Bijbel met een schat aan kennis zo bleek. Nog steeds staat het boek prominent op mijn bureau en elke keer dat ik erin lees denk ik: Wat is kalkhennep toch een fantastisch bouwmateriaal. Vandaar dat ik dé 4 redenen om te bouwen met kalkhennep hier graag met je deel.

1. Paris or Bust

Het zal je niet ontgaan zijn. Het leven op onze planeet staat flink onder druk: de biodiversiteit holt achteruit, de aarde wordt steeds warmer, de plasticsoep die uitbreidt en met micro maar ook macroplastics in diverse voedselketens verankert zit. Het is voor velen duidelijk: we zullen onze manier van leven drastisch om moeten gooien. De vezelhennepplant heeft een aantal specifieke kenmerken die op een positieve wijze bijdrage aan oplossingen voor een aantal uitdagingen waar we voor staan. De plant groeit in ca. 100 dagen tot volle wasdom van ongeveer 4 meter hoogte. Door deze snelle groei moet de plant efficiënt met water omgaan. De plant heeft een unieke celstructuur die het mogelijk maakt dat de groei met een vrij beperkte hoeveelheid water uit de voeten kan. Een gunstig gegeven in periode waarin het klassieke groeiseizoen steeds droger wordt. Door de snelle groei heeft onkruid ook geen kans om te groeien. De inzet van bestrijdingsmiddelen is dan ook niet nodig. Verder heeft de wortelstructuur van de vezelhennep een zeer effectieve uitwisseling van voedingstoffen met de bodem. Onderzoek toont aan dat dit de bodemstructuur en –biodiversiteit ten goede komt. Een rijker bodemleven en dus betere kwaliteit grond. Tel daarbij op dat 1 Ha. hennep ongeveer vier keer meer biomassa oplevert dan 1 Ha. bos en je hebt een ware klimaatkampioen en CO2stofzuiger.  

2. Van Top tot Teen

Voor een gemiddelde eengezinswoning heb je ongeveer 1 Ha. vezelhennep nodig. Dat klinkt veel en sommigen zullen van mening zijn dat er dus te veel grond nodig is voor kalkhennep als bouwmateriaal. Vezelhennep heeft echter meer in zijn mars. De toppen vinden hun weg in de voedings- en geneesmiddelenindustrie, denk aan thee of olie. De vezels vormen steeds meer een goed alternatief voor de kunststofvezels in o.a. de kledingindustrie. Van de wortels weten we inmiddels dat ze de landbouwgrond in optima forma kunnen brengen. De houtachtige kern was tot voor kort het afvalproduct van de vezelhennepproductie. Nergens anders geschikt voor dan versnipperd te dienen als het strooisel voor het konijnenhok (neem maar eens een kijkje bij je lokale Welkoop). Totdat de boerenproducenten het herontdekte als ingrediënt voor het bouwmateriaal kalkhennep. In één kuub kalkhennep zit tot wel 90% van dat versnipperde hennephout. Kun je je woning voorstellen waarbij de gevel, de binnenwanden en het dak (ja een dak met kalkhennep is mogelijk) voor tenminste 90% positief bijdragen aan het oplossen van klimaat en milieuvraagstukken? Dat is toch meer dan geweldig! Zo kan inmiddels elk onderdeel van de vezelhennep in diverse industrieën een rol van betekenis vervullen. Dit noemen vierkantsverwaarding, de hele vezelplant wordt van top tot teen gebruikt.

3. Het Hoofd Koel Houden

Maar misschien denk je: Ik vind het milieu en zo best wel belangrijk maar ik ben niet zo idealistisch dat ik per se in een milieuvriendelijk huis moet. Ik wil vooral een comfortabel woning waar ik gezond oud kan worden. Feit is wel dat de trend van een steeds warmer wordende aarde zich voordoet. Een trend waar we ook als huiseigenaar of huisverhuurder mee van doen hebben. Want hoe houden we ons hoofd koel? Letterlijk. We kunnen kijken naar natuurlijke voorzieningen in de steden zoals meer bomen en groen maar ook op woningniveau kunnen we het nodige doen zonder direct ons heil te zoeken in technische koeltechnieken. 

Heb je op een warme zomerdag eens een bezoek gebracht aan één van de vele kastelen die Nederland rijk is? Is je toen misschien opgevallen hoe lekker koel het dan in die kastelen is? Dat komt hoofdzakelijk door die dikke stenen muren die heel veel warmte vasthouden. Thermische massa noemen we dat. Het vermogen van materialen om warmte te bufferen en op een later tijdstip, als het kouder is weer af te staan. Van alle isolatiematerialen die we in de bouw gebruiken heeft kalkhennep, naast een vrij goede isolatiewaarde veruit de hoogste thermische massa (zie grafiek). Een perfecte combinatie zelfs die je koel in de zomer en warm in de winter houdt zonder een snufje techniek, helemaal puur natuur. 

4. Eén Pot Nat?

Het klimaatbestendig maken van onze woonomgeving brengt met zich mee dat er ook op gebied van regelgeving en kwaliteitseisen het nodige aan het veranderen is. Woningen moeten steeds energiezuiniger worden en uiteindelijk van het gas af. Dit betekent dat we beter gaan isoleren maar ook kierdichter gaan bouwen. De warmte blijft op die manier binnen en we stoken zo steeds minder voor de spreekwoordelijke mussen. De andere kant van deze kierdichte medaille is dat we daarmee nog beter naar de ventilatie van onze woning moeten kijken. We produceren namelijk veel vocht en andere luchtjes die ons interne leefklimaat niet ten goede komen. Niemand wil de vrijdagmiddagborrel schimmelkaas van de muren kunnen trekken.

Bij een kierdichte maar ook dampdichte woning kun je je heil dan alleen nog zoeken in ventilatietechniek. Of je gaat dampopen bouwen, wellicht heb je die term weleens gehoord. Dampopen bouwen wil niets anders zeggen dan dat je materialen toepast die, jawel, damp door kunnen laten. Dat vinden veel bouwers eng want damp toelaten in je constructie, damp die kan condenseren, kan voor schade zorgen. Helemaal als je met een houtskeletmethode bouwt. Snel weer dampdicht maken met een keur aan folies dus. 

Wacht daar heel even mee. Dampopen bouwen is een gevleugelde term die te kust en te keur gebezigd wordt. Het vertelt ook maar de helft van het verhaal. Je moet er namelijk ook voor zorgen dat je materialen kiest die vocht kunnen bufferen. Gelukkig kunnen alle plantaardige isolatiematerialen zoals houtwol, vlas, hennep en stro dit prima. Hennep en dan met name de houtachtige kern die we gebruiken in kalkhennep spant de kroon als het gaat om vochtbuffering. De unieke celstructuur van hennep, die zorgt voor een snel en efficiënt watertransport tijdens de groei, zorgt voor een enorme vochtbuffer in het bouwmateriaal. Daardoor is een houtskeletbouwstructuur niet alleen veilig maar heb je ook nog eens een heel constante relatieve vochtigheid in huis en dat ervaren de meeste mensen als zeer prettig. Naast het feit dat schimmel vrijwel kansloos blijft natuurlijk.    

To Wrap Things Up

Zie daar mijn top 4 redenen om met kalkhennep te bouwen. Ik zet het nog even kort voor je op een rijtje:

1      Een plantaardig milieuvriendelijk basismateriaal

2      Een basismateriaal dat van top tot teen waardevol is

3      Een bouwmateriaal dat je koel in de zomer en warm in de winter houdt

4      Een bouwmateriaal dat bijdraagt aan een prettige constante luchtvochtigheid in huis

Ben jij inmiddels ook behoorlijk enthousiast over kalkhennep als bouwmateriaal en zou je er meer over willen weten of er zelfs al mee willen bouwen? Neem dan gerust contact met me op dan vertel ik je er graag meer over.