Het brood van de bakker

Een recept voor een gezond volkorenbrood:
 
500 gram volkoren meel
14 gram zout
7 gram gedroogde gist
1 eetl zonnebloemolie
350 ml handwarm water
 

Het mooie van zelf brood maken is dat je precies weet wat er in gaat. Ook weten we middels de etiketten wat er in een fabrieksbrood gaat en welke voedingswaarden een dergelijk brood heeft. Soms onderzoekt een programma als Keuringsdienst van Waarde of het allemaal wel klopt wat er staat. En ja dan blijkt dat niet altijd de volledige waarheid te zijn. Toch minder volkoren dan gedacht of bruiner gemaakt om het gezonder te laten lijken. Mag je het bewuste brood dan nog wel als volkoren beschouwen? Een terechte vraag.

Read more

Dampopen bouwen

dampopen bouwen

Ok als ik biobased ga bouwen wat levert mij dat dan op als bewoner in vergelijking met de traditionele materialen? Een terechte vraag. Het snelle antwoord: Je kan dan dampopen bouwen en dat draagt bij aan gezond binnenklimaat. Maar let op je hebt dampopen bouwen en je hebt dampopen bouwen. Maar laten we bij het begin beginnen wat is dampopen bouwen?

Dampopen bouwen betekent eigenlijk niets meer of minder dan dat je een gevelpakket neerzet waar damp ofwel leefvocht makkelijk doorheen kan en aan de buitenlucht kan verdampen. De gedachte is dat dampopen constructies daarmee bijdragen aan gezond binnenklimaat met een vrij constante luchtvochtigheid dusdanig dat je minder afhankelijk bent van hightech ventilatiesystemen of dergelijke systemen veel eenvoudiger uit te voeren zijn. Read more

Materials Matter

circulair bouwen

In de vorige blog gaf ik u een korte introductie op het fenomeen “circulair bouwen”. Deze keer geef ik u een uiteenzetting waarom een focus op alleen de technologische kringloop een gemiste kans is voor de bouw en waarom biobased bouwen meer aandacht verdient.

Als we nog eens goed kijken naar het schema van de Ellen MAcArthur foundation dan zie we bij de technologische kringloop toch nog een externe factor op duiken in de kringloop: Mining & Materials Manufacturing. Simpel gezegd betekent dit in de praktijk dat als je alle stappen van de technologische kringloop hebt doorlopen en een materiaal echt op is je dan pas weer nieuwe grondstoffen gaat introduceren. Strikt genomen is daarmee de technologische kringloop meer een geoptimaliseerd lineair proces waarbij de factor tijd de CO2 hypotheek uitsmeert over een lange afbetaal periode. In de verschillende milieuprestatieberekeningen gaat men voor een woning uit van een gemiddelde levensduur van 75 jaar. En laten we eerlijk als we naar onze historische gebouwen kijken kan dat nog weleens veel langer zijn. Dus voordat onze betonvloer of metselwerk gevel voor hergebruik beschikbaar zijn, zijn we een aantal decennia onderweg. Daarna kun je nog “Refurbishen” en “Recyclen” en je bent zo een eeuw verder voordat je nieuwe grondstoffen nodig hebt. Heel mooi! Zou je zeggen.
Read more

Is biobased circulair bouwen?

biobased circulair bouwen

Als architect kom ik veel bij mensen thuis die diversen ambities hebben op het gebied van “verduurzamen”. Een veel gehoorde wanhoopskreet is dat men door allerlei verschillende kreten de bomen door het spreekwoordelijke bos niet meer ziet: ecologisch bouwen, bio ecologisch bouwen, natuurlijk bouwen, biobased bouwen, circulair bouwen. “Mijnheer de Architect” welke is nu het duurzaamste en het beste? De komende tijd deelt Platform M3 architecten zijn kritische blik op de laatste ontwikkelingen binnen circulair bouwen. 

Ook binnen de bouwkolom lijken we inmiddels over elkaar heen te buitelen in de vele definities en kreten met ruis in de communicatie tussen bedrijven, instanties en opdrachtgevers tot gevolg.

Wat mij betreft is het eigenlijk vrij eenvoudig, een kwestie van terugkeren van waar het allemaal begon: het idee dat we van een lineaire economie naar een circulaire economie moeten ten einde verspilling, afval en in algemene zin onze impact op de aarde te reduceren. Ik kwam de term voor het eerst tegen toen de Ellen MacArthur Foundation haar rapport “Towards the Circular Economy” publiceerde maar feitelijk is het een term die al rondzong in de jaren zestig. De Ellen Mac Arthur foundation heeft ervoor gezorgd dat het begrip “circulair” goed op de kaart is gezet voor de 21ste eeuw. Voor wie dit allemaal nieuw is? Je hebt vast en zeker het bovenstaande schema weleens gezien. De circulaire economie in een notendop.

Read more

circulair bouwen met kalkhennep

Kalkhennep: Back to the Future

Kalkhennep en hennep zijn geen nieuwe bouwmaterialen, ze werden al toegepast door onze voorouders. De oudste resten van kalkhennep gaan al 1500 jaar terug in de tijd. In onze huidige tijd zijn we het materiaal weer aan het herontdekken als wellicht wel het bouwmateriaal van de toekomst. Kalkhennep past binnen de ontwikkelingen van circulair bouwen met een aantal wezenlijke voordelen ten opzichte van circulair gefabriceerde traditionele materialen.

Allereerst dienen we daarvoor te duiden wat circulair bouwen is en waarom dat willen. Het is overduidelijk dat wij als mensen iets aan onze impact op de aarde moeten doen. Niet alleen CO2 reductie is belangrijk maar ook milieuschade in algemene zin verdient onze aandacht. Dat begint al bij de winning van grondstoffen en eindigt bij hoe het materiaal zich gedraagt als het uiteindelijk aan het eind van zijn levensduur is. In dat hele proces proberen we de energie die daarmee gepaard gaat ( en daarmee CO2 uitstoot) en de afvalstromen te minimaliseren.

Tot op heden zitten we vooral in een lineaire economie van “Take, Make, Dispose” met een groeiende afvalberg tot gevolg. Door deze lineaire gedachte om te buigen naar een circulaire kunnen we in theorie onze impact op de aarde minimaliseren. Een heel bekend plaatje die dat uitstekend visualiseert  zie je in de link hieronder (tekening uit Cradle to Cradle, Braungart & McDonough).

circulair-bouwen-met-kalkhennep

Je ziet in de circulaire gedachte een tweetal kringlopen: een biologische en een technische kringloop. In de biologische kringloop is afval weer voedingstof voor de natuur en in de technische is afval weer grondstof. Kalkhennep is biologisch afbreekbaar en kun je dus in de biologische kringloop plaatsen. Als je goed naar de technologische kringloop kijkt zie je dat er nog steeds een externe factor aan de kringloop hangt namelijk: “Mining Materials”. Door verschillende gradaties van onderhoud, hergebruik en recycling poogt men binnen de technische kringloop het delven van vaak milieuvervuilende grondstoffen (olie, staal, aluminium e.d.) verder terug te dringen. De bottleneck zit hem m.i. dat je daarin dus geheel afhankelijk bent van de goodwill van een producent als het aankomt op bijvoorbeeld een open en transparant terugname beleid van zijn producten. Waarbij meteen de vraag opkomt wat gebeurt er met de materialen als de producent niet meer bestaat? Wat kan onze aarde dan nog met je (technische materiaal)?

De biologische kringloop vormt daarop het antwoord namelijk door materialen toe te passen die de natuur zelf groeit en weer opneemt. Kalkhennep heeft daar enorme voordelen. Het begint al met de snelle groei van industrieel hennep (100 dagen) waarvoor nauwelijks water en geen bestrijdingsmiddelen nodig zijn. In die periode van groei legt 1 hectare hennep 4 keer zoveel CO2 vast als 1 hectare bos. Er zijn meerdere onderzoeken die aantonen dat hennep de bodemstructuur van de grond verbetert en een positieve bijdrage levert aan de ontwikkeling van biodiversiteit. Een prima rotatie gewas dus. Mocht je ooit besluiten dat je je huis gebouwd van kalkhennep wilt slopen dan is het materiaal ook nog eens biologisch afbreekbaar en wordt het weer opgenomen in de natuurlijke kringloop. Ik zie dat nog niet zo snel gebeuren met een piepschuim isolatieplaat.

Waarin de technologische kringloop vooral een antwoord vormt in het “Take, Make, Dispose” segment laat het vraagteken vallen met wat er uiteindelijk aan de “wieg” en het onvermijdelijke “graf” gebeurt met de materialen. Kalkhennep laat zien daar een antwoord op te hebben door gebruik te kunnen maken van een natuurlijke kringloop waarbij de wieg en het graf onderdeel zijn van die kringloop en daarmee per definitie minder milieubelastend zijn. Daarmee is kalkhennep dus uitermate toekomst bestendig. Als we ons realiseren dat we in 2050 CO2 neutraal willen zijn en de levensduur van de gemiddelde woning op ten minste 50 jaar wordt gezet gaan we dan nog 33 jaar verder bouwen met beton en staal ( die dus pas over 50 jaar op zijn vroegst vrij komen voor hergebruik) of gaan we bouwen met natuurlijke materialen zoals kalkhennep? Ik denk dat ik het wel weet…

Kalkhennep: de voordelen

kalkhennep

Bij Platform M³ architecten vinden we dat een prettige, gezonde leefomgeving voor iedereen bereikbaar zou moeten zijn. Wij zetten daarom in op het gebruik van natuurlijke bouwmaterialen, ecologische damp open bouwmethoden. Eén van onze favorieten materialen die we inzetten is kalkhennep. Dat is zo’n geweldig materiaal dat we er een aparte blogsectie voor in hebben gericht. De komende tijd nemen we je stap voor stap mee in de wereld van bouwen met kalkhennep. Deze keer laten we kort de voordelen van kalkhennep de revue passeren om de komende periode telkens wat meer de diepte in te gaan.

Kalkhennep bestaat, juist uit kalk en hennep. Tezamen vormen ze met water en een minerale additief Kalkhennep ook wel bekend als hennepbeton, hennepsteen of hem(p)crete. We onderscheiden 2 soorten: de in het werk gestorte kalkhennep die ter plaatse gemaakt wordt en de prefab kalkhennep elementen zoals blokken en stenen. De voordelen van beide komen min of meer op hetzelfde neer:

  • Sterk maar lichtgewicht
  • Ademend en vochtregulerend
  • Brandwerend vanaf 73 minuten
  • Ongevoelig voor ongedierte
  • “Durable” tot wel 300 jaar of meer
  • Composteerbaar
  • Energie efficiënt door o.a. goede isolatiewaarde en thermische massa
  • Warmte bufferend
  • Volledig ecologisch met CO2 neutrale footprint
  • Eenvoudig te verwerken
  • Snelle groei van basismateriaal hennep
  • Bevordering van biodiversiteit en bodemstructuur door basismateriaal hennep

….

En zo kunnen we nog wel even doorgaan. De komende tijd gaan we stuk voor stuk in op dergelijke eigenschappen en kenmerken van hennep, kalk en kalkhennep. Wij weten in ieder geval één ding zeker: over een tijdje wil jij ook alleen nog maar bouwen met kalkhennep.

Volgende keer: Hennep, hoe konden we je ooit vergeten zijn!?