19 mei 2017 Ralf

Is biobased circulair bouwen?

biobased circulair bouwen

Als architect kom ik veel bij mensen thuis die diversen ambities hebben op het gebied van “verduurzamen”. Een veel gehoorde wanhoopskreet is dat men door allerlei verschillende kreten de bomen door het spreekwoordelijke bos niet meer ziet: ecologisch bouwen, bio ecologisch bouwen, natuurlijk bouwen, biobased bouwen, circulair bouwen. “Mijnheer de Architect” welke is nu het duurzaamste en het beste? De komende tijd deelt Platform M3 architecten zijn kritische blik op de laatste ontwikkelingen binnen circulair bouwen. 

Ook binnen de bouwkolom lijken we inmiddels over elkaar heen te buitelen in de vele definities en kreten met ruis in de communicatie tussen bedrijven, instanties en opdrachtgevers tot gevolg.

Wat mij betreft is het eigenlijk vrij eenvoudig, een kwestie van terugkeren van waar het allemaal begon: het idee dat we van een lineaire economie naar een circulaire economie moeten ten einde verspilling, afval en in algemene zin onze impact op de aarde te reduceren. Ik kwam de term voor het eerst tegen toen de Ellen MacArthur Foundation haar rapport “Towards the Circular Economy” publiceerde maar feitelijk is het een term die al rondzong in de jaren zestig. De Ellen Mac Arthur foundation heeft ervoor gezorgd dat het begrip “circulair” goed op de kaart is gezet voor de 21ste eeuw. Voor wie dit allemaal nieuw is? Je hebt vast en zeker het bovenstaande schema weleens gezien. De circulaire economie in een notendop.

Onze (westerse) samenleving bestaat uiteraard uit vele spelers die gezamenlijk het construct opmaken dat we economie zijn gaan noemen. Deze economie was tot voorkort lineair ingericht met een groeiend afval- en grondstoffenprobleem. Door een alternatief te bieden op dit lineaire gedachtengoed wordt de producent en de consument de mogelijkheid geboden om over te stappen naar een circulair gedachtengoed. Het schema hierboven laat zien dat er twee kringlopen zijn waar je je in kunt begeven: de biologische kringloop of de technologische kringloop. Beide kringlopen maken de circulaire economie.

Vertaal je dit naar de bouw dan is circulair bouwen niets anders dan bouwen met materialen die passen in een biologische kringloop of technologische kringloop (noot crossovers zijn mogelijk!) elk met hun voordelen en nadelen. Toch is er iets vreemds gaande in de huidige discussie over circulair bouwen.

Steeds vaker merk ik dat de suggestie gewekt wordt dat biobased bouwen (biologische kringloop) iets totaal anders zou zijn dan circulair bouwen. Het bovenstaand laat vrij eenvoudig zien dat dat niet zo is dus wat is er aan de hand? Laat ik beginnen met een constatering. Als vandaag de dag producenten, bouwers, architecten en beleidsmakers het hebben over de implementatie van circulair bouwen dan doelt men op de technologische kringloop. Dat is op zich niet vreemd want zo kan de bestaande bouwindustrie middels een uitgekiend productie- en ontwerpproces van demontage, terugname en hergebruik ervoor zorgen dat de gangbare bouwmaterialen niet op de storthoop belanden. Zo kan iedereen relatief eenvoudig verder met waar hij of zij mee bezig was en een bijdrage leveren aan een betere wereld. Echter de focus binnen het circulair bouwen is de laatste jaren prominent komen te liggen op alleen de technologische kringloop. Zo sterk zelfs dat biobased bouwen voor menigeen niet eens meer geassocieerd wordt als zijnde een circulaire bouwmethodiek. De technologische kringloop ís circulair bouwen! En dan heb je nog biobased bouwen.

Wat een geneuzel over definities, het maakt toch niets uit hoe of wat? Als de bouw maar een bijdrage levert aan het klimaatakkoord? Toch? Waarom maak ik me hier nu zo druk om? Dat vertel ik je in een volgende blog