29 januari 2019 Ralf

Het brood van de bakker

Een recept voor een gezond volkorenbrood:
 
500 gram volkoren meel
14 gram zout
7 gram gedroogde gist
1 eetl zonnebloemolie
350 ml handwarm water
 

Het mooie van zelf brood maken is dat je precies weet wat er in gaat. Ook weten we middels de etiketten wat er in een fabrieksbrood gaat en welke voedingswaarden een dergelijk brood heeft. Soms onderzoekt een programma als Keuringsdienst van Waarde of het allemaal wel klopt wat er staat. En ja dan blijkt dat niet altijd de volledige waarheid te zijn. Toch minder volkoren dan gedacht of bruiner gemaakt om het gezonder te laten lijken. Mag je het bewuste brood dan nog wel als volkoren beschouwen? Een terechte vraag.

Iets soortgelijks zou je je kunnen afvragen bij bouwen in het algemeen nu we van ambachtelijk bouwen steeds meer richting prefab fabriekswerk aan het bewegen zijn. Hoe en waarmee onze woningen tot stand komen wordt steeds vaker onttrokken aan het en plein publieke oog. Dit geldt natuurlijk al een tijdje voor de deelproducten die we in de bouw toepassen. Voor biobased prefab bouwen is het, met het oog op een milieuvriendelijk en gezond eindproduct natuurlijk essentieel dat de claims op kenmerken als: dampopen, vocht bufferend, goede isolatiewaarde kloppen.

Enige tijd geleden werd ik door een aannemer gevraagd als adviseur bij het ontwikkelen van een prefab kalkhennepsysteem. Waar het ontwikkelen van een prefab HSB-systeem met houtwol, vlas of hennep relatief eenvoudig is (ofschoon je je lelijk in de vingers kunt snijden op detailniveau) ligt het bij prefab kalkhennep wat ingewikkelder. Dit komt voornamelijk door het gebruik van kalk. Hydraat kalk om precies te zijn. Dit goedje zorgt ervoor dat kalkhennep optimaal vocht bufferend is, flexibel en een zelf herstellend vermogen heeft. De metselaars onder ons weten natuurlijk ook dat kalk meer tijd nodig heeft om uit te harden dan cement. In een westerse wereld waarin tijd geld is een uitdaging bij het maken van een prefab bouwsysteem waar juist besparing van bouwtijd één van de unieke eigenschappen is.

Een mogelijkheid die vaak als eerst wordt aangegrepen is om de hydraat kalk te vervangen door een hydraulische kalk. De eerste hard uit door binding met CO2 uit de lucht de laatste door binding met water. Hydraulische kalk wordt ook wel bestempeld als natuurlijke cement omdat het een snellere uitharding heeft. Eureka! Zou je als toekomstig prefab kalkhennep bouwer kunnen zeggen. Hydraulische kalk heeft echter ook de eigenschap steeds harder te worden door de jaren heen en is vaak ook wat grover qua structuur in relatie tot hydraat kalk.

Het dampopen en vocht bufferende karakter van kalkhennep hangt nauw samen met de fijne structuur en blijvend flexibele karakter van hydraat kalk. Gaan we die component vervangen door iets wat steeds harder wordt en grover van structuur is dan rijst de vraag: hoe beïnvloedt dat de vochtbuffering of het dampopen karakter van kalkhennep? Mag ik het eigenlijk nog wel kalkhennep noemen?

Het korte antwoord? Ja wat mij betreft wel mits…:

Je de klant informeert over de gebruikte ingrediënten.
Je aan de klant kunt aantonen, door middel van onafhankelijke testrapporten wat de effecten zijn op prestaties als isolatiewaarde, vocht buffering, dampweerstandscoëfficiënt e.d.
Je de klant informeert als je die informatie (nog) niet hebt en je bouwsysteem nog in de experimentele fase zit.

Het staat er wellicht als een open deur maar toch zie ik in de praktijk dat een open en eerlijke communicatie over producten of bouwsystemen in algemene zin nog niet altijd een gemeengoed is. Terwijl dit m.i. essentieel is om opdrachtgevers een weloverwogen keuze te kunnen laten maken.

En nee het is daarbij niet erg als je als bouwpionier nog niet alle ins en outs van je product of bouwsysteem weet. Zolang de klant maar weet wat voor volkorenbrood hij nu precies in handen heeft.