16 november 2016 Ralf

circulair bouwen met kalkhennep

Kalkhennep: Back to the Future

Kalkhennep en hennep zijn geen nieuwe bouwmaterialen, ze werden al toegepast door onze voorouders. De oudste resten van kalkhennep gaan al 1500 jaar terug in de tijd. In onze huidige tijd zijn we het materiaal weer aan het herontdekken als wellicht wel het bouwmateriaal van de toekomst. Kalkhennep past binnen de ontwikkelingen van circulair bouwen met een aantal wezenlijke voordelen ten opzichte van circulair gefabriceerde traditionele materialen.

Allereerst dienen we daarvoor te duiden wat circulair bouwen is en waarom dat willen. Het is overduidelijk dat wij als mensen iets aan onze impact op de aarde moeten doen. Niet alleen CO2 reductie is belangrijk maar ook milieuschade in algemene zin verdient onze aandacht. Dat begint al bij de winning van grondstoffen en eindigt bij hoe het materiaal zich gedraagt als het uiteindelijk aan het eind van zijn levensduur is. In dat hele proces proberen we de energie die daarmee gepaard gaat ( en daarmee CO2 uitstoot) en de afvalstromen te minimaliseren.

Tot op heden zitten we vooral in een lineaire economie van “Take, Make, Dispose” met een groeiende afvalberg tot gevolg. Door deze lineaire gedachte om te buigen naar een circulaire kunnen we in theorie onze impact op de aarde minimaliseren. Een heel bekend plaatje die dat uitstekend visualiseert  zie je in de link hieronder (tekening uit Cradle to Cradle, Braungart & McDonough).

circulair-bouwen-met-kalkhennep

Je ziet in de circulaire gedachte een tweetal kringlopen: een biologische en een technische kringloop. In de biologische kringloop is afval weer voedingstof voor de natuur en in de technische is afval weer grondstof. Kalkhennep is biologisch afbreekbaar en kun je dus in de biologische kringloop plaatsen. Als je goed naar de technologische kringloop kijkt zie je dat er nog steeds een externe factor aan de kringloop hangt namelijk: “Mining Materials”. Door verschillende gradaties van onderhoud, hergebruik en recycling poogt men binnen de technische kringloop het delven van vaak milieuvervuilende grondstoffen (olie, staal, aluminium e.d.) verder terug te dringen. De bottleneck zit hem m.i. dat je daarin dus geheel afhankelijk bent van de goodwill van een producent als het aankomt op bijvoorbeeld een open en transparant terugname beleid van zijn producten. Waarbij meteen de vraag opkomt wat gebeurt er met de materialen als de producent niet meer bestaat? Wat kan onze aarde dan nog met je (technische materiaal)?

De biologische kringloop vormt daarop het antwoord namelijk door materialen toe te passen die de natuur zelf groeit en weer opneemt. Kalkhennep heeft daar enorme voordelen. Het begint al met de snelle groei van industrieel hennep (100 dagen) waarvoor nauwelijks water en geen bestrijdingsmiddelen nodig zijn. In die periode van groei legt 1 hectare hennep 4 keer zoveel CO2 vast als 1 hectare bos. Er zijn meerdere onderzoeken die aantonen dat hennep de bodemstructuur van de grond verbetert en een positieve bijdrage levert aan de ontwikkeling van biodiversiteit. Een prima rotatie gewas dus. Mocht je ooit besluiten dat je je huis gebouwd van kalkhennep wilt slopen dan is het materiaal ook nog eens biologisch afbreekbaar en wordt het weer opgenomen in de natuurlijke kringloop. Ik zie dat nog niet zo snel gebeuren met een piepschuim isolatieplaat.

Waarin de technologische kringloop vooral een antwoord vormt in het “Take, Make, Dispose” segment laat het vraagteken vallen met wat er uiteindelijk aan de “wieg” en het onvermijdelijke “graf” gebeurt met de materialen. Kalkhennep laat zien daar een antwoord op te hebben door gebruik te kunnen maken van een natuurlijke kringloop waarbij de wieg en het graf onderdeel zijn van die kringloop en daarmee per definitie minder milieubelastend zijn. Daarmee is kalkhennep dus uitermate toekomst bestendig. Als we ons realiseren dat we in 2050 CO2 neutraal willen zijn en de levensduur van de gemiddelde woning op ten minste 50 jaar wordt gezet gaan we dan nog 33 jaar verder bouwen met beton en staal ( die dus pas over 50 jaar op zijn vroegst vrij komen voor hergebruik) of gaan we bouwen met natuurlijke materialen zoals kalkhennep? Ik denk dat ik het wel weet…